“Жалын” журналына – 50 жыл. Қазақ әдебиеті мен журналистикасында жастардың үніне айналып, талай дарынды қаламгердің қанатын қатайтқан басылымдардың бірі – “Жалын” журналы. Биыл осы әдеби-көркем, қоғамдық журналдың жарық көргеніне 50 жыл толып отыр. Жарты ғасырлық тарихында “Жалын” – тек журнал ғана емес, тұтас бір шығармашылық мектепке, рухани ортаға айналды. “Жалын” журналы 1970-жылдардың орта шенінде, нақтырақ айтқанда 1976 жылы жарық көре бастады. Бұл кезең – кеңестік идеология үстемдік еткен уақыт болғанымен, ұлттық әдебиет пен жастар шығармашылығына деген сұраныс арта түскен шақ еді. Осындай тарихи қажеттіліктен туған “Жалын” журналы жас қаламгерлердің шығармашылығын қолдап, жаңа буынның әдебиетке келуіне жол ашуды мақсат етті. Журналдың алғашқы нөмірлерінен-ақ оның бағыты айқын көрінді: әдебиет, өнер, қоғам, жастар мәселесі – бәрі де бір арнада тоғысып, оқырманға ұсынылды. “Жалын” атауының өзі – жігердің, жалынның, жасампаздықтың символы. “Жалын” – қазақ әдебиетіне талай талантты сыйлаған басылым. Журнал бетінде көптеген жас ақын-жазушылардың тұңғыш туындылары жарияланып, кейін олар елге танымал тұлғаларға айналды. Әр жылдары журналдың редакциясында қазақ әдебиеті мен журналистикасының көрнекті өкілдері қызмет етті. Басылым жұмысына қатысқан қаламгерлер қатарында әдеби ортада беделі зор ақын-жазушылар, сыншылар мен журналистер болды. Олар жас авторларға бағыт-бағдар беріп, шығармашылық тұрғыда өсуіне ықпал етті. “Жалын” журналының маңайына топтасқан қаламгерлер – ұлттық әдебиеттің жаңа тынысын ашқан буын. Бұл ортада еркін ой, жаңа ізденіс, тың тақырыптар кеңінен қолдау тапты. Журнал бетінде поэзия, проза, драматургия, әдеби сын, публицистика жанрлары кеңінен қамтылды. Жас ақындардың жалынды жырлары, жазушылардың жаңа әңгіме-повестері, қоғамдағы өзгерістерді бейнелейтін өткір мақалалар тұрақты жарияланып отырды. Әсіресе, “Жалын” жас авторлардың алғашқы шығармаларын жариялауда ерекше рөл атқарды. Көптеген танымал қаламгерлердің әдебиеттегі тұсауы дәл осы журнал арқылы кесілді деуге болады. Кеңес дәуірінде журнал идеологиялық шектеулер аясында жұмыс істегенімен, ұлттық рухты, тіл мен мәдениетті сақтау тақырыптарын астарлап жеткізе білді. Ал тәуелсіздік жылдары “Жалын” өз бағытын жаңартып, тарихи шындық, ұлттық сана, тәуелсіздік құндылықтары жайлы батыл мақалалар жариялай бастады. Сонымен қатар, журналда қоғамдағы өзекті мәселелер – жастар тәрбиесі, білім, мәдениет, руханият, ұлттық болмыс жайлы мақалалар да кеңінен көрініс тапты. Тәуелсіздік жылдары “Жалын” журналы жаңа кезеңге қадам басты. Еркін ой, ашық пікір, ұлттық мүдде – басылымның басты ұстанымына айналды. Журнал жаңа авторларды тарту, заманауи тақырыптарды көтеру, оқырманмен байланысты нығайту бағытында жұмысын жалғастырды. Бүгінде “Жалын” – дәстүр мен жаңашылдықты ұштастырған, әдеби процестің бел ортасында жүрген беделді басылымдардың бірі. Ол – жастардың шығармашылық алаңы ғана емес, ұлттық рухтың жаршысы. 50 жылдық тарихы бар “Жалын” журналы – қазақ әдебиетінің даму жолындағы маңызды белес. Ол – талай талантты танытқан, талай жүрекке жол тапқан басылым. “Жалын” – бұл тек журнал емес. Бұл – жалынды жастардың үні, шығармашылықтың шырағы, руханияттың биік мінбері. Жарты ғасырлық белесті бағындырған басылымның алдағы уақытта да ұлт әдебиетіне қызмет ете беретініне сенім мол.
Балнұр ПЕРНЕХАН,
Түркістан облыстық Фараб әмбебап ғылыми кітапханасының қызметкері