Әлеуметтік желіде мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаеваның суретімен жалған жарнама таратылып жатыр. Бұл жағдайға қатысты министр Аида Балаева әлеуметтік желідегі парақшасында арнайы жазба жариялады.
-Еліміздің бірқатар өңірінде су тасқыны салдарынан өте күрделі төтенше жағдай орын алуда. Премьер-министр деңгейінде арнайы штаб құрылды. Оның жұмысын Мемлекет басшысының өзі үйлестіреді. Бұл ретте әлеуметтік желілерде оқиға орнынан нақты ақпарат қана емес, арандатушылық сипаттағы жалған ақпараттар да тарап жатыр. Кейбір азаматтар ақпараттың шынайылығын тексермей, таратып жібереді. Бұл онсыз да су тасқынының бел ортасында апатпен күресіп жатқан төтенше жағдайлар қызметінің жұмысын қиындата түседі. Бұл техникалық құралдардың тапшылығы жағдайында тиімді жұмысқа орасан зор зиян келтіреді. Сондықтан ақпарат тарату кезінде оның дұрыстығына көз жеткізуге шақырамыз. Жалған ақпарат таралуына жол берілмейді, кінәлілер анықталып, жауапкершілікке тартылады, – деді министр.
Еліміз тасқын судан зардап шегіп, жүз он мыңнан астам адам қауіпсіз жерлерге көшіріліп жатқан кезде интернет пен детективті кино-лармен өскен жастар «интернетте көргенін» нақты өмірде қайталап, қазақ-тың ұлттық мінезіне, қазақы болмысқа жат қылықтар көрсетіп жатыр екен.
«Жау жағадан алғанда, бөрі етектен алады» дегендей, мұнда да тура сол жағдайлар көрініс беріпті. Олар елдің басына түскен зор ауыртпашылықты сезбек түгілі, «ел басына күн туды» жағдайдың өзін нағыз «детективке» айналдыруға әрекеттенген. Мысалы, алғашқы тасқыннан қатты зардап шеккен Құлсары қаласынан ондаған мың тұрғын Ақтауға көшірілді. Ел осылай абыр‑сабыр боп жатса, ақтаулық 22 жасар қыз телефоннан «Қаладағы бір қонақ үйдің бірінде қарулы адам Құлсарыдан көшірілген адамдарды кепілдікке алып, ақша талап етуде» деген хабар жібереді. Арнайы жасақ дабылмен жетсе, ол хабар жалған болып шығыпты.
Шұғыл іздестіру барысында Бейнеу ауылынан 22 жастағы қыз ұсталды. Оған жауап ретінде экстремизммен күрес департаменті «терроризм туралы жалған ақпарат таратты» деген баппен қыздың үстінен қылмыстық іс қозғады дейді ақпарат көзі. Онымен қоса, ол қыз бұл телефонды осының алдында ғана автобуста біреуден ұрлап алғаны анықталыпты. Сөйтіп, ол ұрланған телефоннан өз қауіпсіздігіне сенімді түрде телефон шалған екен.
Дәл сол күні Ақтөбе қаласында бір ер азамат Гришин көшесіндегі бір үйде бомба бар деп хабарлаған. Тексеру оның жалғандығын көрсетті. Ол мас күйінде телефон шалған, бұрын да осындай қылмыс жасаған азамат «терроризм туралы жалған ақпарат таратты» деген баппен ұсталыпты.
Тағы бір сондай «ең ғажайып қылмыс» Алматыда тіркелген. Мұнда бір жеке компанияның чатына «көп ақша сыйлыққа қаладағы бір сауда үйіне бомба қою керек» деген ұсыныс айтылған. Экстремизммен күрес департаменті оның Жетісу облысының 9 жасар тұрғыны екенін анықтаған. Бірақ жасына байланысты балаға қылмыстық іс қозғау заңда жоқ болғандықтан, сот шешімімен оның ата‑анасына көп көлемде (18 млн тенге) айыппұл салынуы мүмкін.
Жас ұрпақтың күн-түн демей, телефонға шұқшиюы, оның қоғам өмірінен алшақтауы, қоғамдық коммуникацияны білмеуі – оларды қиялдағы әлеммен өмір сүруге, солай әрекет етуге жетелеуде. Жоғарыдағы мысалдар соның айқын көрінісі. Қоғамды алатайдай бүлдіріп отырған Tik-tok. Бұл әлеуметтік желіні пайдалануға Қытайда ғана емес, көршілес Қырғызстанда да тыйым салынып жатыр. Осыған орай, журналистер Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаеваға Tik-tok желісінің тағдырына қатысты сұрақ қойды.
«Тікtок желісінде көбінесе балалар отырады. Ол жерде түрлі сөздер айтылады. Тіпті, адамдар бал ашып, болжаймын деп ақша жасайды. Кез келген мемлекетте бір жағдайға ғана қарап шешім шығармайды. Барынша жан-жақты мәселені саралап, сараптап барып қана шешім шығарады. Комплексті қарап, комплексті түрде игеріп барып қана шешуге тырысады. Басқа сұрақ бойынша, барлық шешімді 100 пайыз тамаша деп айта алмаймыз. Барлық мемлекеттер қабылдап жатқан шешімді біз де ескеріп, ол тақырыпты игеріп, саралап көреміз.
Қазіргі таңда әлеуметтік желілердегі материалдарда құқық бұзушылық фактілер көбейіп кеткен. Оның барлығы біздің ұлттық қауіпсіздігімізге ықпал тигізсе, әлбетте осындай шешім қабылдауға тура келеді. Бұл мәселені әлі қарастырып жатырмыз. Талқылаулар әлі жүргіземіз, – деді Мәдениет және ақпарат министрі Аида Балаева.
Елімізде көптеген зиялы қауым өкілдері «Ұрпақ тәрбиесі ұлттық өзектен ажырап бара жатыр» деп дабыл қағуда. Оның да жөні бар, себебі, ұлттық негізден ажыраған ел болашақта өзінің Ұлттық мемлекетін құра алмайды. «Ұлтсызданған ұлт» құратын мемлекет өзінің формасы мен мазмұны жағынан сырттан төнетін экономикалық, әлеуметтік және мәдени экспансияға төтеп бере алмай, өзі де өзіне жат форманы қабылдайтын болады. Ұлт осылайша өзге мәдениетке «жұтылып», өзінің тәуелсіздігінен ажырайды. Мұны осыдан 115 жыл бұрын Абай Құнанбаев «Ғылым таппай мақтанба» атты жинағында «Интернатта оқып жүр талай қазақ баласы» деген өлеңінде жариялаған екен. Мәтінімен танысыңыз.
Интернатта оқып жүр
Талай қазақ баласы –
Жаңа өспірім, көкөрім,
Бейне қолдың саласы.
Балам закон білді деп,
Қуанар ата-анасы,
Ойында жоқ олардың
Шариғатқа шаласы.
Орыс тілі, жазуы –
Білсем деген таласы.
Прошение жазуға
Тырысар келсе шамасы.
Ынсапсызға не керек
Істің ақ пен қарасы.
Нан таппаймыз демейді,
Бүлінсе елдің арасы.
Еждићатсыз, михнатсыз
Табылмас ғылым сарасы.
Аз білгенін көпсінсе,
Көп қазаққа епсінсе,
Кімге тиер панасы?
Орыс теріс айтпайды
Жаман бол деп оларды,
Қаны бұзық өзі ойлар
Қу менен сұм боларды,
Орыста қалар жаласы.
Бұл іске кім виноват –
Я Семейдің қаласы?
Я қазақтың аласы?
Ойында жоқ бірінің
Салтыков пен Толстой,
Я тілмаш, я адвокат
Болсам деген бәрінде ой,
Көңiлінде жоқ санасы.
Ақылы кімнің бар болса,
Демес мұны тілі ащы.
Айтыңызшы болсаңыз
Здравомыслящий,
Ақыл айтпай ма ағасы?
Пайда ойлама, ар ойла,
Талап қыл артық білуге.
Артық ғылым кітапта
Ерінбей оқып көруге…
Осы өлеңді оқып отырып-ақ, біздің ұлтымыздың тағдырын сол заманда бір ғасыр бұрын ата-анасынан алыста, интернатта орыс мектебін бітіріп, шен-шекпен алған шенеуніктер өзегімізге түскен жегі құрттай жілігімізді жеп, майын сорып, гендік тегімізден айыра бастаған екен-ау. Бір жолы Парламент Мәжілісінің төрағасы Жармахан Тұяқбай Еңбек министрі Гүлжан Қарағұсоваға қарата «елдің жағдайын жақсартып, тұрақты жұмыспен қамтумен қашан түпкілікті шұғылданасыздар?»,-деген сұрақ қойды. Сонда, Гүлжан Қарағұсова: «Шұқылдаймыз. Шұқылдаймыз»,-деп жауап берді. Сонда Жармахан Тұяқбай «қоянды көр де, қалжасынан түңіл» дегендей, мысқылдап «Шұқылдаңыз, шұқылдаңыз» деп шығарып салды. Сол жылдары министрдің «Бір ешкі мен он тауық бір отбасын асырайды» деп елге күлкі болып жүргені. Әлі күнге дейін елімізді бай-бағландардың асфальтта өскен, шетелде оқыған еркетотайлары басқарып отырғанда, балаларымыз таңның атысы күннің батысы интернетке шұқшиса, ғаламдық өркениетке жұтылмағанда неміз қалды?
Ескендір ЕРТАЙ.