Түркістан облысы Ордабасы ауданында құс шаруашылығы қарқынды дамып келеді. Аталған бағытта жыл сайын шаруа қожалықтар саны артуда. Соның бірі ордабасылық Ғабит Шалабаев етті бағыттағы құс шаруашылығымен айналысады. Кәсіпкер «Ауыл аманаты» бағдарламасымен 8 600 000 теңге несие алып, 5 890 бас балапан мен олардың жем-шөбін сатып алған. Дәл осындай кәсіпті Достар Оңалбаев та қолға алған. Ол бағдарлама аясында 7 000 000 теңге несие алып, 400 бас түйетауық өсіруде.
Аудан басшысы Азат Оралбаев қожалықтардың жұмысымен арнайы танысып, кәсіпті ұлғайта түсу мақсатында мемлекеттік қолдаудың жалғасатынын айтты. Сонымен қатар, аудан тұрғыны Мухибулла Шарафутдинұлы қазіргі таңда бөдене шаруашылғымен айналысады. Шаруа «Аққұс» атты фабрикасында 5 000 бас бөдене өсіріп жатыр. Ол алдын-ала кәсібіне қажетті құрал-жабдықтарын алдырып, 2-3 айлық бөнелерді 800 теңгеден сатып алған.
Сала зерттеушілері құс шаруашылығы сала ретінде құс өсіру экономикалық және тұтынушылық тұрғыдан өте тиімді кәсіп дейді. Құс шаруашылығының барлық өнімдері ет, жұмыртқа немесе қауырсын, мамық, сүйек, сіңір және т.б. сияқты қосымша өнімдер болсын, пайда әкеледі. Даусыз артықшылықтарға құстардың үлкен өнімділігін және тез жетілуі жатады.
Инновациялық технологиялар бүгінде құс шаруашылығы саласында тиімді бизнес ашуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, осы саланың өнімдеріне сұраныс күн сайын артып келеді.
Мемлекет үшін құс шаруашылығын дамытудың артықшылықтары да айқын. Бұл шағын және орта бизнесті дамыту, жаңа өткізу нарықтары, жұмыс орындарымен, сапалы өніммен қамтамасыз ету. Ғылыми анықтамаға келетін болсақ, құс шаруашылығы ет пен жұмыртқаны, сондай-ақ осы қызметтің қайталама өнімдерін (қауырсындар, мамық материалдар, сүйектер, тамшылар) алу үшін құс өсіруге бағытталған ауыл шаруашылығы саласы ретінде сипатталады.
Құс шаруашылығы мақсатына қарай екі түрге бөлінеді – ет және жұмыртқа. Ет өндіру үшін ет тауықтары, үйректер, қаздар, күркетауықтар өсіріледі. Ал тағамдық жұмыртқаны алу үшін жұмыртқа тауықтары, сондай-ақ бөдене бар. Мамық пен қауырсын жеңіл өнеркәсіпте қолдануға өте жақсы. Ет-сүйек ұнын алу үшін өндіріс қалдықтары бар. Тамшылар өсімдік шаруашылығы үшін органикалық тыңайтқышқа өңделеді.
Құс етінің барлық түрлері ет құс шаруашылығына жарамды. Бройлерлер әсіресе танымал-жасанды жолмен өсірілген тауық тұқымы. Олардың еті керемет қасиеттерге ие. Сонымен қатар, қарапайым тауықтармен салыстырғанда, бройлерлер барлық құстар арасында тез салмақ жинау бойынша чемпион болып саналады.
Тауықтардың арасында мысыр тауығы да ерекшеленеді. Бұл тауықтардың етті тұқымы. Бұл құстың еті шіл етіне ұқсас. Бұл сіңімді және нәзік, осы үшін мысыр құстарын құс өсірушілер бағалайды. Кұс өсірушілер, салмақ бойынша көшбасшы күркетауықты қуана өсіреді. Ересек күркетауықтың салмағы 20-25 кг-ға дейін жетеді. Қаздар да құс өсірушілер арасында аса танымал. Етпен қатар құстардың осы тұқымының қауырсындары мен мамықтары өте танымал. Бөдененің еті мен жұмыртқасының диеталық қасиеттері оларды әсіресе соңғы жылдары нарықта танымал етті. Жұмыртқа құс шаруашылығына келетін болсақ, қазір облыста ірі өнеркәсіптік құс фабрикаларының саны өсіп келе жатқанына қарамастан, халықтың жеке қосалқы шаруашылықтар мен органикалық фермалардан алынған табиғи жұмыртқаларға деген қызығушылығы байқалады. Адамдарды өсу белсендіргіштері мен антибиотиктерді қолданбай құстарды табиғи жемде өсіру қызықтырады. Осыған байланысты, мамандар шағын құс фермаларын ашу өте тиімді болуы мүмкін деп санайды, өйткені табиғи өнімдерге сұраныс бизнес-мейрамханалар мен бөлшек сауда желілерінен де байқалады.
Сарапшылардың айтуынша, бүгінгі таңда мұндай органикалық өнімдерге сұраныс қана емес, сонымен қатар мұндай органикалық өнімдердің бағасы өнеркәсіптік құстарға қарағанда әлдеқайда жоғары. Құс шаруашылығының тауық бағытының артықшылықтарының ішінде құстарды күту мен тамақтандырудың қарапайымдылығы, тауықтан алынған өнімдердің әмбебаптығы мен халықтың барлық топтарына қолжетімділігі аталады.
Мамандар ең болмағанда қосалқы құс шаруашылығымен айналысу пайдасына қарай, мысалы, ІҚМ өсірумен салыстырғанда, құстарды ұстауға салыстырмалы түрде аз қаржылық шығындар келтіреді. Құс шаруашылығының қазіргі дамуына қатысты әртүрлі пікірлер бар, біреу ұсақ құс шаруашылықтарын ұлғайтумен айналысу керек деп болжайды, ал біреу болашақты жаңа жабдықтар мен технологиялары бар органикалық фермаларда көреді. Қалай болғанда да, АӨК-тегі құс шаруашылығы қазір сатылатын өнімнің өсу қарқыны мен көлемі бойынша жетекші орындардың бірін алатындығын мойындау керек.