Түркістан жоғары көпсалалы, қолөнер колледжінің жатақхана тұрғындарымен «Кәмелетке толмағандар арасында құқық бұзушылықтың алдын алу», жатақхана ішкі тәртіп ережесімен таныстыру мақсатында кездесу өткізілді. Кездесу барысында құқық бұзушылықтың алдын алу, жастардың құқығы мен құқықтық сауаттылық бойынша түсіндіру және ескерту жұмыстары жүргізілді. Құқықтық тәрбие – кәмелетке толмағандар арасында заң ұғымдарын насихаттай отырып, жасөспірімдерді қажетті заңдылық біліммен қамтамасыз етуді мақсат етеді. Жастарды заңның негізгі принциптерін біліп қана қоймай оны меңгере білуге де үйрету қажет. Студенттер тарапынан сұрақтар қойылып, ол сұрақтар бойынша нақты жауаптар берілді.
Қазіргі уақытта жасөспірімдердің арасындағы құқық бұзушылықтардың алдын алу өзекті мәселе. Құқық бұзушылық — бұл қоғамға зиян келтіретін және заң бойынша жазаланатын қоғамға қарсы әрекет. Жасөспірімдер арасында құқық бұзушылықтың алдын алуда құқытық сана мен құқықтық мәдениетті қалыптастыру негізгі басымдықтардың бірі. Құқытық сана мен құқықтық мәдениетті қалыптастыру қоғамның құқықтық тәрбиесіне тікелей байланысты.
Құқықтық мәдениетті арттыру, халықтың құқықтық санасын дамыту – тәуелсіз, демократиялық және құқықтық тұрғыдан сауатты мемлекет құруға ықпал ететін азаматтық қоғамды қалыптастырудың маңызды өлшемдері. Қоғамдағы қылмыс пен құқықбұзушылыққа қарсы күресуі бағытындағы жаңа жүктемелерді толығырақ таныстыру құқық қорғау органдарының міндеті. Осы орайда құқық қорғау органдарының тарапынан түрлі іс-шаралар жүзеге асырылып жатыр.
Құқықтық сана мемлекет және құқық теориясының негізгі категориясы ретінде және күрделі, ең маңызды институты болғандықтан өзіне тән құрылымға ие. Заң әдебиетінде құқықтық сана дәстүрлі қағида бойынша екі құрылымға бөлінеді: құқықтық идеология және құқықтық психология.
Құқықтық идеология деп қоғамда жоғарғы деңгейде бейнеленген құқықтық көзқарастар, идеялар және теориялардың ғылыми негізде жүйеленген жиынтығын айтады. Құқықтық идеологияның өзіне тән мынандай ерекшеліктері бар: Құқықтық идеология негізінде мемлекеттің жүргізген саясатының негізінде қалыптасып билікке ие болған ұлттың, таптардың, топтардың мүдделеріне тікелей байланысты болып қалыптасады. Мысалы, Кеңес мемлекетінің жеке меншікті тәркілеу саясаты, бір ғана идеологияны қалыптастыру, коммунистік партияның диктатурасын орнату, еркін пікір, плюрализмге жол бермеу, жаппай репрессия қолдану сияқты саясаты қоғамдағы құқықтық идеологиядан да өзінің шешімін тапты. Соның нәтижесінде Кеңес өкіметінің алғашқы жылдары оның жүргізген саясатының әсерінен «пролетарлық құқықтық сана» құқықтың қайнар көзіне айналды. Құқықтық идеология тікелей немесе жанама болса да қоғам¬дық және жеке адамның санасынан орын тебеді. Құқықтық идеология мемлекетке жүргізілген саясатқа байланысты халықтың санасына гуманистік-демократиялық, реакциялық немесе діни ұстаным, бағыттарды міндеттеуі мүмкін. Сондықтан саяси процестер мен кақтығыс, шиеленістер әрқашан құқықтық идеологияға тікелей әсерін тигізіп отырады.Кұқықтық психология дегеніміз әлеуметтік топтардың, страттардың, жеке адамдардық құқық пен құқықтық құбылыстарға деген сезімдерінің, хал-ахуалдарының негізінде стихиялық түрде пайда болатын жиынтығы. Құқықтық психология мы¬нандай сипаттармен ерекшеленеді:Құқықтық психология жеке адамдардың, топтардың, страттардың күнделікті өмірлері мен қызметтерімен сырттан қабылдаған ақпарат негізінде қалыптасады және қоғамдағы өзгерістерге байланысты өздерінің пікірлерін мінез-құлық арқылы білдіріп отырады. Мысалы, нарықтық қатынастарда бағаның күрт өсуі құқықтық психологиядан лезде көрініс табады, наразылық білдіріледі. Немесе емтихан тапсырған студенттерден оқытушы пара алса, бұл қылмыстық әрекет шәкірттердің құқықтық психологиясына кері әсерін тигізеді. Құқықтық психология негізінде заңдылықтың даму қағидасы бойынша құқықтық идеологияға жанасу бағытын көздейді. Себебі құқықтық идеология кең, қоғамның барлық саласына әсер етеді. Құқықтық психология әр адамның санасының ажырамас бөлігі, тыныс-тіршілігінің көрінісі болса, құқықтық идеология¬ны қоғам, жалпы мемлекет қабылдаған.
Құқықтық сана – құқықтық ажырамас бір бөлігі. Құқықтың бұл түрі адамның мен еркіндікті жүзеге асырумен тығыз байланысты. Қоғамдық өмірдің талаптары мен нормалары құқықтық заң ретінде айқындалуы мүмкін емес, және субъектілердің міндеттері, адамдардың санасы арқылы өтпесе айқындау мүмкін емес. Басқа жағынан құқықтың реализациясы, істің мәні бойынша, халықтың нақты әлеуметтік топтардың құқықтық санасындағы интеграциялы нормалардың процесі. Құқық пен құқықтық сананың байланысы өзара қызмет байланысында, яғни олардың арасындағы құбылыстарда тәуелділік бар. Біріншіден, құқықтық сананың дамуы мен жағдайы көп жағдайда заңдылықпен байланысты. Болашақ қуатты әдіс мінездеме мен интелектуалды әсері ретінде, құқықтық “мәтінде” белсенді сол немесе басқа құқықтық ойлаулар мен сезімдердің дамуына әсерін тигізеді. Екінше жағынан – мемлекеттік тәртіптің позитивті феномені ретінде құқық пен заң құқықтық сананың қоғамындағы қуатты күші болып табылады, осы құқық санамен шектелген, одан құқықтық қызмет процесіндегідей құқықтық жүзеге асыру ретінде тәуелді болады.
Құқық тудырушы қызметтегі құқықтық сананың рөлі бұл жерде ең алдымен, сана құқықтық идеология формасы ретінде қазіргі құқықтық қызметтің детерменанты болып табылады. Әдейі өңдеген құқықты қалыптастыру процедуралары арқылы құқықты қалыптастыру заң жобаларын дайындау стадияларын нақты болжайды, азаматтардың ойларын алдын-ала оқу және берілген сұрақ бойынша қажеттілігі және сипаты туралы құқық қолданушының, қоғамдық қатынастардың сфрасы; жүйелеу түрінде құқық бақылау нәтижесінің мүмкіндігі және әдіс-тәсілдерін тапсырмаларын анықтаудағы болашақ нормативтік актіні өңдеу концепциясы сияқты принципті маңызды мағына иелері. Адамдардың құқықтық сферасындағы психологиялық күтулер мен тырысушылығы түрінде. Құқықтық сананың бұл стадияларда маңызды рөл ойнайтыны түсінікті, және де сол немесе басқа қоғамдық қатынастардың сферасында керект реттеудің саяси, әлеуметтік-экономикалық, философиялық, принциптерінің құқықтық формасы ретінде.
Осылайша, құқықтық сана құқықтық генезис үшін ойлау, сезім барлық рухани мәдениет қоғамы – заңды және жеке тұлға – әртүрлі субъектілердің заң қызметі процесі туралы ойлары түріндегі жалғыз мүмкін “құрылыс материалы”.
Мемлекет, құқықтық нормаларды қалыптастыруда, біріншіден халықтың құқықтық санасы мен құқықтық мәдениетіне сүйену керек, олардың ең жақсы үлгілерін дифференциалдыу және ынталандыру керек, елдің өмірі мен рухы заңнан абстракты – бөлінген “қызмет” заңына талпынбау, қоғамдық құқықта эталондардың және тәртіпті бақылауды жинақтауда құқықта қызмет етуді объективтеу.
Құқықтық сана құқықты жүзеге асыру қызметінде функциялауда рөл ойнайды. Құқықтық сананың статусы бұл сферада екі бағытта түсіндіріледі: Құқықтық сана құқық нормалардың субъектілердің еркін бақылау үшін психологиялық және идеологиялық контекст қалыптастырады. Құқықтық сана міндетті тұлғаларға құқықтық нормалар процессінде маңызды функцияларды орындайда. Соттардың, прокурорлардың, бақылаушылардың және басқаларының құқықтық сана мәтінінсіз құқық нормасын қолданған кезін елестеті қиын. Міндетті тұлғалар құқық туралы түсінікті түсіну, талқылау, білу керек және талаптары мен еріктерін білу керек. Құқықтық санасыз бұны білу мүмкін емес. Құқықтық сана арқасында іс-жүзінде дәлелдеу бақыланады.