1 желтоқсан – ғаламдық дертке айналған дүниежүзілік СПИД-ке қарсы күрес күні. Аталмыш дерт Қазақстанды да айналып өтпегені белгілі. Тәуелсіздік алған жылдардан бері елімізде мыңдаған адам ЖИТС (ВИЧ) ауруына шалдыққан. Олардың ішінде дүниеге енді келген нәрестелерден бастап, егде жастағы адамдарға дейін бар. Түркістан облыстық ЖИТС-тің алдын алу және онымен күресу орталығы Дүниежүзілік ЖИТС ке қарсы күрес күніне біршама іс-шараларды жоспарлап отыр. Осы орайда елімізде белең алып отырған жағдайды ескере отырып, біз жасап жатқан іс-шараларымызды онлайн түрінде өздеріңізбен бөлісіп отыратын боламыз.
COVID-19 пандемиясы біздің қоғамдарда қалыптасқан теңсіздікті анықтады. Бұл денсаулық дағдарысы, көптеген адамдар сияқты, ең кедей және осал адамдарға қатты әсер етеді.
Жаһандық ынтымақтастық пен жалпы жауапкершілік бізден денсаулық сақтау саласындағы жаһандық жауаптарға, соның ішінде ЖИТС-қа жауап беру шараларына жаңа көзқарасты талап етеді. Бұл келесі мақсаттарға жету үшін бүкіл әлемді біріктіруді талап етеді:
– Денсаулық сақтауды толық қаржыландыру. Үкімет бірігіп, денсаулық сақтауды толық қаржыландыруды қамтамасыз етудің жаңа тәсілдерін табуы керек. Мұны ешбір ел жалғыз жасай алмайды. Денсаулық сақтаудың ішкі және халықаралық қаржыландырылуын ұлғайту қажет.
– Денсаулық сақтау жүйесін нығайту. Соңғы бірнеше онжылдықта ЖИТС-ке қарсы инвестициялар денсаулық сақтау жүйесін нығайтуға көмектесті және СOVID-19 індетіне қарсы күресте қолдау болды. Бірақ денсаулық сақтау жүйесін одан әрі нығайту және медицина қызметкерлерін қорғау үшін әлі де көп жұмыс істеу керек.
– Қол жеткізуді қамтамасыз ету. Өмірлік маңызды дәрі-дәрмектер, вакциналар мен диагностикалық құралдарды қоғамдық салауаттылық ретінде қарастырылуы керек. Ешбір адам, қауымдастық немесе ел қажетті медициналық тауарларға қажет кезде қол жеткізбей қалмас үшін жаһандық ынтымақтастық пен ортақ жауапкершілік қажет.
– Адам құқықтарын сақтау. Барлық жерде қолданылатын құқық қорғау тәсілі денсаулық сақтау саласында тұрақты нәтижелер береді. COVID-19 пандемиясы қоғамдағы әлсіз жақтарды және әлемнің көптеген бөліктерінде негізгі популяциялар артта қалғанын көрсетті.
– Әйелдер мен қыздардың құқықтарына, сондай-ақ гендерлік теңдікке мұқият назар аудару. COVID-19 пандемиясы әйелдердің өмір сүру мүмкіндігіне әсер етті. Бұған оқшаулау шаралары қатты әсер етті, ал қозғалыс шектеулері үйдегі әйелдерге қатысты зорлық-зомбылықтың өсуіне әкелді. Әйелдер олардың өміріне әсер ететін шешім қабылдау процестеріне қатысуы керек. Гендерлік теңдік саласындағы осындай қол жеткізген еңбектерінен, жетістіктерінен кейін әлем он жылға қайта артқа шегінуге мүмкіндік бере алмайды.
Даурен РЫСКЕЛДИЕВ,
облыстық ЖИТС-тің алдын алу және онымен күресу орталығының бас дәрігер орынбасары.