Қазіргі таңда медициналық технологиялардың қолжетімділігі – заманауи үдерістердің біріне баланады. Медициналық технологиялар – бүкіл әлемдегі денсаулық сақтау саласы үшін ортақ мәселе. Оның игілікке айналуы – өміріміздің ажырамас бөлігі ретінде ғана емес, сондай-ақ әлемдік алға жылжудың қажетті шарты ретінде қабылданады. Алайда, өзгермелі әлемде жағымды жаңалықтар мен қателіктерді де, қатар жүретін қауіп-қатерлерді де назардан тыс қалдырмауымыз керек. Сол жағымды жаңалықтарды Түркістан облысының тұрғындары да күнделікті өмірге енгізіп, сонымен қатар қателіктерді басынан кешіріп жатқаны жасырын емес. Осы жайлы өңір тұрғындарына аз-кем ақпарат ұсынып отырмыз.
Осыған орай ғылым мен техникалық прогрестің арқасында бұрынғыдан да нәтижелі емдеу тәсілдері арқылы халық денсаулығын жақсартуға мүмкіндік беретін жаңа технологиялар үнемі пайда болып отырады. Денсаулық сақтау саласына жалпы биологиядағы, әсіресе, медицинадағы тың идеялар мен технологиялық жаңалықтар өзінің оң әсерін тигізетіні сөзсіз. Бірақ технологиялық жаңалықтардың бәрі де денсаулық сақтауда оң нәтиже бере бермейді.
МТБ жүйелі үдеріс және денсаулық сақтаудағы шешім қабылдау институты ретінде өткен ғасырдың 80-жылдары Еуропада басталып, кейін Канада, АҚШ, Австралия, Азия және тағы басқа елдерге таралды. МТБ мақсаты – медициналық технологияларға қатысты мәселелерді ескере отырып, шешім қабылдау үдерісі мен денсаулық сақтау саясатын қалыптастыруға көмектесу. МТБ технологияларды денсаулық сақтауда қолданудың денсаулыққа әсері мен жалпы нәтижелерін зерттеуге негізделген. Еуропаның көптеген елдері оның қауіпсіз және нәтижелі медициналық қызмет көрсетуді қамтамасыз етудегі мүмкіндіктерін мойындап, оған деген қызығушылық өсуде.
Қолда бар ресурстарды қолдана отырып, медициналық қызмет көрсетуде оң нәтижелерге жету үшін ұйымдастыру, әлеуметтік және этикалық мәселелерді назарға ала отырып, аса нәтижелі технологияларды енгізуді қолдау керек. Соңғы кезде медицина мен денсаулық сақтау тарихында сенімді ақтамаған немесе тіпті зиян келтірген технологиялардың көптеген мысалдарын келтіруге болады. Дегенмен, нәтижелілігі дәлелденген, яғни оң әсерін көрсеткен технологиялар денсаулық сақтаудағы қиын мәселе болып келеді. Себебі оларды қолдану қосымша ресурстарды (тек қаржы жағынан ғана емес) немесе қолда бар (шектелген) қаражатты денсаулық сақтау жүйесінде қайта бөлуді қажет етуі мүмкін. Сондықтан оларды Түркістан облысының тұрғындары да күнделікті өмірге енгізіп, қажетті деңгейде бағалап, тиімді түрде пайдалану керек. Осы жайлы өңір тұрғындарына аз-кем ақпарат ұсынып отырмыз.
МТБ – жүйелі, ашық, әділетті және тұрақты негізде медициналық технологияларды қолданумен байланысты медициналық, әлеуметтік, экономикалық және этикалық мәселелер жөніндегі ақпаратты жалпылайтын пәнаралақ үдеріс. МТБ науқастардың қажеттіліктерін ескеріп, денсаулық сақтауда қаржыны барынша тиімді қолдануға бағытталған қауіпсіз, нәтижелі саясат құруға септігін тигізеді. Денсаулық сақтау саясатымен тығыз байланыста болуына қарамастан, МТБ зерттеу нәтижелері мен ғылыми әдіске негізделуі тиіс.
Медициналық технологияларды бағалаудың негізгі мақсаты шешім қабылдаушы тұлғаларды денсаулық сақтаудың барлық деңгейінде ресурстарды тиімді бөлу жөніндегі қолжетімді, ғылыми негізі бар ақпаратпен қамтамасыз ету болып есептеледі. Оны технологияның пайда болған күнінен бастап, өзінің заманына сай болмай қалған кезіне дейін үнемі бірге жүріп отыратын үздіксіз үдеріс ретінде қарастыруға болады.
Кез келген дамыған мемлекет тек бизнес, өндіріс саласымен ғана емес, сонымен қатар медицина саласының даму деңгейімен өлшенеді. Қазақстан дамыған мемлекеттердің қатарына кіруді мақсат еткеннен бері медицина саласында жыл сайын көптеген өзгерістерді байқауға болады. Осы жайлы өңір тұрғындарына аз-кем ақпарат ұсынып отырмыз.
Медицина саласын цифрландыру жобасында бүгінде Денсаулық сақтау министрлігі пациенттерге алғашқы ақпарат беретін виртуалды боттарды енгізуге дайын. Жобаның негізгі мақсаты – медицина саласындағы кадр жетіспеушілігі мәселесін шешу және диагноз қою, емдеу әдісін анықтау және қателіктерден құтылуға көмектесетін дәрігерлердің таптырмас көмекшісіне айналдыру. Сонымен қатар бұл науқас туралы барлық ақпаратқа қол жеткізе алады, демек бұрын қай жерде емделгені, қандай медициналық көмек немесе дәрі-дәрмектер алғандығы, аллергиясы бар ма, жоқ па барлығын анықтайды. Егер науқастың ұмытылған жазбалары немесе тағайындаулары және бақылау тексерістері болса, оны да арнайы бот еске салып отырады. Ботты жасаушылар дәрігерлерді ақпараттық жүйелермен жұмыс істеуге үйретеді. Бірақ түпкі пайдаланушылармен, яғни пациенттермен жұмыс істеуге үйрету үшін медбикелер қажет болуы мүмкін, олардың жұмысы толығымен автоматтандырылады. Яғни, егер олар бұрын активтерді ауруханадағы пациенттерге телефон арқылы беріп, оларды тағайындау немесе скринингке шақырса, енді жүйе SMS арқылы пациенттерге хабарландыру жібереді. Бұл қаржы жағынан да біраз қомақты соманы үнемдеуге әкеледі және жұмыс белсенділігін арттырады, дейді мамандар. Сонымен қатар шешім қабылдаушы тұлғалармен қатар, технологиялардың қолданылуына мүдделі қоғамдастық – дәрігерлер, науқастар, өндірушілер және науқастармен жұмыс істейтін ұйымдар МТБ бастамашысы бола алады.