Аудан әкімі Азат Оралбаев Бадам ауылдық округінде ауылшаруашылық саласына байланысты көшпелі семинар кеңес өткізді. Көшпелі жиында аудан басшысы «Ауыл аманаты» бағдарламасы бойынша шаруаларға түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, жекелеген азаматтарды кооперативке бірігіп, аудандағы ірі сүт өндірісі, мал бордақылау алаңдарын қажетті жем-шөппен қамтамасыз ету жолдарын айтып өтті.
«Қазіргі таңда шаруаларға кооперативке бірігу тиімді болып отыр. Ұжымдастыруға 27 млн теңгеге дейін қолдау көрсетіліп, аталған қаржы ұжымның техникалық базасын нығайтуға, техниакаларын жаңартуға жұмсалады. Жекелеген шаруалар кепілге қойылған мүлкі арқылы 8 млн теңгеге дейін көмек алып, мал азағымен қамтамасыз ететін коператив төңірегіне топтаса алады. Ауданымызда «Ауыл аманаты» бағдарламасы мал шаруашылығында сүт өндірісі бағытында, өсімдік шаруашылығында жылыжай бағыты бойынша жүзеге асырылады. Бөржар ауылында шаруалар құс, мал шаруашылығы бойынша аталған бағдарламаға қатыса алады», деді аудан әкімі көшпелі семинарда. Ауданымыз аграрлы аудан болғандықтан экономикамыздың қозғаушы күшімен табыс көзіде ауылшаруашылығы саласы. Дихандарымыз биыл 71 553,5 гектар жерге ауыл шаруашылығы дақылдарын орналастырып, өткен жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда егіс көлемі – 2 000,5 гектарға ұлғайды.
Айта кетерлігі, ауданда «Жақсылық» шаруа қожалығы 300 гектар алқапқа егілген жүгеріден маусымында 10 мың тонна сүрлемдік жүгері дайындауда. Осы орайда оқырмандар назарына сүрлемдік жүгері жайлы ақпараттарды ұсынып отырмыз. Жүгері – ірі масақ түзетін бір жылдық өсімдік. Мәдениетті пайдалану нұсқаларының бірі сүрлем алу болып табылады. Жануарлар мен құстарға арналған шырынды тағам деп аталады. Жүгері сүрлемі сиырлардың сүт өнімділігіне оң әсер етіп, ірі қара малдың бұлшықет массасының өсуіне ықпал етеді. Жүгеріні сүрту өсімдіктерді ұнтақтауды қамтиды. Содан кейін алынған масса ауаға қол жеткізбестен сақталады. Сүрлемнің құнарлылығымен және дәрумендерінің көптігімен ерекшеленеді. Өнім ас қорытуды жақсартады және басқа азықтарды ассимиляциялауға көмектеседі. Сүрлемді арнайы шұңқырларда немесе траншеяларда сақтайды.
Жүгері сүрлемінің сапасына әртүрлі факторлар әсер етеді:
- қону уақыты;
- белгілі бір аумаққа себу нормасы;
- гербицидтерді қолдану;
- ұсақтаудан кейінгі өлшемдер;
- крахмал мен талшықтың мөлшері.
Бұл ретте, негізгі тұтынушы «Бөрте-Милка» ЖШС болып табылады. Қажеттілігі 8 мың тонна. Сүрлемдік жүгері дақылының сүтті бағыттағы ірі қара малдың сүтінің өнімділігімен майлылығына әсері зор екендігін ескерген жөн. Тұрғындарды мал азығымен қамту бағытында арнайы ұйымдастырылған семинарда Азат Әбдіғалиұлы «Ауыл аманаты» пилоттық жобасына Бадам, Шұбар, Бөржар, Қараспан ауыл округі енгізіліп, 8 ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативі құрылған тілге тиек етті.
Жүгерінің отаны – Орталық және Оңтүстік Америка. Ғалымдардың пайымдауынша, жүгері – планетамыздың ең ежелгі нан өсімдігі екен. Перу жеріне жүргізілген зерттеулер барысында б.з.д. бесінші мыңжылдыққа жататын жүгері собығының табылуы оның ең ежелгі өсімдік екендігіне дәлел бола алады.
Археологтар 1950 жылы Мексика жеріндегі Рио-Гранда аңғарынан жүгерінің 750 дана собығын тауып алды. Алайда, табылған собықтар заманауи сорттардың қабығынан ерекшеленеді: көлемі аса үлкен емес, дәндері тым майда, үштен бір бөлігі ғана жапырақпен қапталған. Аталған олжа жүгері шаруашылығының тым ерте пайда болғандығына нұсқайды, ғалымдардың сөзімен айтсақ, адамдар жүгеріні осыдан 10 мың жыл бұрын танитын болған.
Америкада жүгеріні «маис» деп атайды. Мұндай атауды ойлап тапқандар ежелгі майя тайпалары екен. Ал майя тайпаларының маистың бірнеше сортын өсіргені белігілі, оның ішінде тез пісуге бейім «Қораз әні» деген түрі бар. «Қораз әні» сорты көктеу басталысымен екі айда пісіп-жетілсе, «Маис-қыз» сорты үш айда жеуге жарамды болады. Сондай-ақ, майялықтар 6-7 айдан кейін пісіп-жетілетін «Маис-кемпір» атты жүгері түрін өсірген.
Жүгерінің құрамында А, В, С, Е дәрумендері, фолацин, ниацин, тиамин, калий, магний, крахмал, протеин, қант, түрлі пайдалы майлар, аскорбин қышқылы және минералды тұздар бар. Жүгеріні жиі пайдаланатын болсаңыз, холестерин деңгейін, асқазан жолдары қызметін реттейді. Оған қоса, жүгері жүрек қантамырлары жүйесінің дұрыс жұмыс істеуіне септігін тигізіп, теріге, шаштың өсуіне оң әсер етіп, қартаюдан сақтайды. Құрамындағы В дәрумені ұйқысыздық, мазасыздықпен күрессе, С дәрумені иммунитеттің көтерілуіне, Д дәрумені тіс ауруларына, сүйектің қатаюына көмектеседі. Ал бетіңізге жүгері маскасын жасар болсаңыз, ажарыңызды келтіріп, теріңізді ағартады. Мамандардың айтуынша, бауыр ауырса, жүгері шашағын немесе талшығын пайдалану керек. Ол түйір дәріден әлдеқайда пайдалы. Бұл үшін алдымен жүгері сабағын қабығынан және жапырақтарынан айырып алыңыз. Содан кейін шашақтарды қайнаған суға демдеп, шай тәрізді ішіңіз. Емдеу мерзімі науқастың жағдайына қарай кейде жарты жылға дейін созылуы мүмкін. Ал еміңіз ойдағыдай әсер ету үшін жүгері собығы пісіп-жетілген болуын қадағалаңыз. Өйткені, піспеген жүгерінің емдік қасиеті болмайды. Жүгері шашақтары – емдік қасиетіне байланысты ғана емес, сонымен бірге пайдалы жақтары көп болуымен танымал өсімдік. Археологиялық зерттеулер бойынша мексика орталығында жүгері шашақтары Юкатан жарты шығанағында медициналықтәжірибеде қолданған. Жүгері – көпжылдық дәнді өсімдік, емдік және аурулардың алдын-алу мақсатында қолданған. Жүгері шашақтары түкті сабақты, ашық-қоңыр немесе сары түске ие.
Құрамында ақуыздар, көмірсулар, В, А, Е, Р, К, аскорбин және пантотен қышқылының дәрумендері, эфир майлары, гликозидтер, сапониндер, танин болады. Микроэлементтерден селен, иммундық жүйесі қалыпты деңгейде сақтауға, липидтік алмасуға қатысады.
Жүгері шашақтары қандағы қант деңгейін төмендетеді. Зәр айдаушы қасиетіне байланысты бүйрек тасында, ісінулерде қолдануға болады. Өт айдайшы қабілеті өттің сұйылуына септігін тигізеді. Бұл өсімдік жүйк сыр бергенде пайдалы. Жүгері шашақтары метаболизмнің жақсаруына және тәбеттің төмендеуіне әкеледі.
Аудан басшысының айтуынша кооператив мүшелері белгіленген 6 бағыттада несие алуға мүмкіндігі бар болып, бүгінгі таңда «Ырыс» МҚҰ ЖШС – 259 өтінім қабылданып, жоба құны 1 млрд 393 млн теңге, оның – 185 өтінім – 1 млрд 158 млн теңге мақұлданған. Оның ішінде – 124 жоба – 723 млн.050 мың теңге қаржыландырылған. Қаржыландырылған – 124 жобаның – 107 жобасы мал шаруашылығын дамыту бағытындағы жоба болған.
Осы семинардың нәтижесімен алдағы уақытта, шаруа қожалықтармен келісім-шартқа тұрып сүрлемдік жүгері дайындауға болады. «Жақсылық» шаруа қожалығы жылына 20 мың тоннаға дейін сүрлемдік жүгері дайындауға мүмкіндігі бар.
Бұдан бөлек Бөген ауылдық округінде «Егістік алқаптарды тиімді пайдалану» атты аудандық семинар өтті. Шаруаларды агросектордағы жаңа әдіс-тәсілдерді үйретуге арналған жиынға аудан әкімі Азат Оралбаев, облыстық Ауылшаруашылығы басқармасының өкілі Әлім Сайдалиев, барлық ауылдық округтердің шағын шаруа қожалық өкілдері қатысты.
Аудан басшысы ауылшаруашылыққа қажетті техникалар көрмесімен танысып, шаруа қожалық басшыларымен пікірлесті.
Алқалы жиында аудандық Ауылшаруашылық және жер қатынастары бөлімінің басшысы Берік Алтынбеков аудандағы ауыл шаруашылық өнімдерінің биылғы көрсеткіштері, «терең қопсыту – мол өнімнің кепілі» тақырыбы бойынша ауыл шаруашылығы саласындағы өндіріске жаңа инновациялық технологияны енгізу арқылы өнімділікті арттыру, аз шығын жұмсап, мол өнімге қол жеткізу бағыты жөнінде баяндама жасады.
Көшпелі семинарға спикер ретінде шақырылған Оңтүстік-Батыс мал және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының өсімдік бөлімінің меңгерушісі Жеңісбек Абдраймов пен «Hermes» ЖШС-нің директоры Ильмар Гаджиев агротехнология ғылым мен практиканың өзара әрекеттесуі, органикалық негізде жермен жұмыс істеу тәсілдеріне көшу, топырақ құнарлығын анықтау, агрохимиялық зерттеудің маңыздылығы туралы арнайы шеберлік сағатын өткізді.
Аудан әкімі Азат Әбдіғалиұлы семинарға келген шаруашылық өкілдеріне аталған жиыннан алған тәжірибені өз ауылдарында кәдеге жаратып, егіс көлемін ұлғайтып, ауданымыздың ауылшаруашылық саласының дамуына үлес қосуға шақырды.
Көшпелі семинардың соңында қатысушылар «Орда-Басы-Агро» АӨК-нің озық технологиялар және ғылыми негіздемелермен жарақтанған жүгері өсірудің жемісті тұстарымен және егістік алқаптағы жүгері жинау науқанымен танысты.
Сонымен қатар халықты жұмыспен қамту және отандық өндірісті дамытуға үлкен қолдау ретінде қысқа мерзімді кәсіптік оқыту жыл сайын ұйымдастырылады. Ордабасы ауданында қысқа мерзімді кәсіптік оқытуды сәтті аяқтап, мамандық меңгерген азаматтарды жұмысқа орналастыру шаралары басталды. Осы орайда жуырда «RECOMP» ЖШС оқу орталығында «Көкөніс өсіруші» мамандығы бойынша қысқа мерзімді кәсіптік оқу аяқталды. Жалпы, аудан бойынша қысқа мерзімді кәсіптік оқыту курсында 20 азамат білім алды. Оқу барысында жеке жылыжайларда тәжірибеден өтті.
«2021-2025 жылдарға арналған кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі ұлттық жоба» аясындағы кәсіптік оқыту курсына қатысушыларға шәкіртақы мен бір реттік материалдық көмек төленді. Оқу аяқталған соң бітірушілерге сертификат табысталып, жұмыс берушілер оларды келісімшарт негізінде табысты тұрақты жұмыс орындарына орналастыруда.
Қысқа мерзімді оқытуға 18 жастан зейнет жасына дейінгі, жеке кәсіпкер ретінде тіркелмеген, Ордабасы ауданында тұрақты тіркеуде тұрған жұмыссыз азаматтар қатыса алады. Үміткердің мүгедектігі болған жағдайда, мүгедектігі оңалтудың жеке бағдарламасында (ИПР) жұмысқа қабілеттілігіне дәрігердің рұқсаты болуы керек.